Vrienden van de Schwienswei

Met zijn allen in de natuur

Imkerij Schwienswei


De honingbij (wetenschappelijke benaming Apis mellifera), door Roy Boels.


Een bijenvolk is een fascinerend geheel.

Tot 60.000 individuele bijen functioneren als een geheel. Als de cellen in een orgaan zoals een hart of een lever. Iedere cel en in een bijenvolk heeft een bij heeft zijn eigen unieke functie maar is ook vervangbaar.Gaat een bij dood, of dit nu de moer (koningin), een werkster of een dar (mannetjes bij) is wordt deze vervangen. In een orgaan werkt dit net zo. Iedere cel die afsterft wordt gelijk vervangen door een nieuwe, met dezelfde functie.

Een bijenvolk heeft maar een doel en dat is voortplanting.

Hoe dit gebeurd maakt het voor iedereen die in de natuur zijn of haar fascinatie heeft gevonden interessant om te volgen. Een imker heeft hier zijn hobby van gemaakt. In de Schwienswei zijn er vanaf mei 2019 twee actief. Die kale met baard en hoed. Ja die van de wandelingen. Samen met Oscar. De man van de filmpjes, de foto’s en deze website.

In deze introductie ga ik het niet hebben over het belang van en de zware achteruitgang van bestuivers en insecten in het algemeen. Ieder die deze website bezoekt weet hier wel de hoofdlijnen van. En de werkgroep wil zijn steentje (hoe toepasselijk…) BIJ-dragen aan het bestuiven van de kruiden, struiken en bomen in en om de Schwienswei.Wat ik hier nog aan wil toevoegen is dat het niet de bedoeling is dat alle bestuiving gaat plaats vinden door onze honingbijen. Een groot aantal planten zijn voor hun bestuiving afhankelijk van andere bestuivers zoals blinde bijen en aardbijen welke veel te vinden zijn in de zogenaamde bijenhotels en in holen onder de grond. Ook hommels en vlinders zijn goede voorbeelden van bestuivende insecten.

Vanaf nu gaat mijn verhaal over de honingbij welke ik vanaf nu bij zijn bijnaam benoem. 

Gewoon bij.

 

Voordat men op een gecontroleerde manier bijen ging houden leefde bijen in holten zoals holle bomen. Deze holten beschermde de volken tegen de elementen. De raten bouwen bijen van was. Dit is dat gele vettige materiaal waar men ook kaarsen van maakt. In het kort: bijen hebben wasklieren in hun achterlijf waarmee de was wordt uitgezweet (net zoals ‘zweet’ bij mensen). Andere bijen verzamelen dit en bouwen hier de raten mee.

Het leven van honingbijen.

In een volk zijn 3 bijensoorten aanwezig. 

De moer of koningin:

De moer vormt het centrum van het volk en is het enigste bevruchte vrouwtje. Haar enige taak is eitjes leggen. Bij een volk is er maar een moer actief. Wat verder opvalt is dat deze ruim 2 x groter is dan een werkster. in tegenstelling tot de darren en werksters kan de moer tot 7 jaar oud worden en is de enigste overwinterende bij. De moer(koningin) is te herkenen aan de stip.

De darren:

De darren zijn de ‘heren’ van het volk. Darren hebben ook maar een taak en dat is de jonge net geboren moer te bevruchten. Dit gebeurd tijdens de bruidsvlucht of de beter bekende zwerm. In een volk zijn er enkele tientallen aanwezig. Zodra het voorplantingsseizoen voorbij is dan vindt de zogenaamde darrenslacht plaats. De ‘heren’ lopen dan in de weg en eten alleen maar kostbare honing en worden daarom uit het volk verjaagd om te sterven.

De werksters:

De werksters welke onbevruchte vrouwtjes zijn vormen het overgrote deel van de populatie. Een volk op volle sterkte, kan zo’n 60.000 bijen bevatten. De werksters vervullen al gelang hun leeftijd verschillende taken. Het leven begint direct na de geboorte als poetser, later als verzorger van de eitjes, larven en moer. Als ratenbouwer en soldaat of wachter. Als na een week of 3 de tijd is om uit te vliegen, leeft de werkster nog zo’n 200 actieve vlieguren. Deze 200 vlieguren zijn gemaakt in ongeveer 3 weken. Dus het leven van een werkster is een week of 6. Wat hierin op te merken is is dat als er in de buurt genoeg dracht (de planten waar de bijen hun nectar, stuifmeel, water en propolis vandaan halen) is dan heeft een werkster een productiever leven, komt er meer nectar, stuifmeel, water en propolis in het volk wat weer zorgt dat het volk sterker is.

Overwinteren.

Wat hierin ook leuk is om te vermelden is dat we het tot nu toe alleen over zomerbijen hebben gehad. Als het volk zich gaat klaarmaken voor de winter dan sterven de meeste bijen. Alleen de moer en enkele duizenden werksters over. Deze vormen een bolvormige wintertros. Deze wintertros heeft maar 1 doel en dat is de moer en het volk de winter door te helpen. De bijen leven dan van het door de imker gegeven wintervoer. De levensduur van een werkster is dan veel langer omdat er tijdens de koude maanden niet tot nauwelijks bijen geboren worden. De moer overleeft de winter doordat de bijen warmte produceren door met hun vleugels te trillen.

Wat doet een imker?

In essentie zorgt een imker ervoor dat zijn volken zich op een natuurlijke manier kunnen ontwikkelen zoals Moeder Natuur dit voor ogen heeft.

Vandaag de dag met moderne kasten of kunstmatige holtes. Door het plaatsen of verwijderen van modules wordt deze holte vergroot of verkleint. Ruimte wordt ook gecreëerd door honing te oogsten en de lege raten weer terug te hangen in het volk.  Nadert het einde van het seizoen, vanaf augustus, dan krijgen de bijen wintervoer in de vorm van suikerwater. De nectar welke dan nog wordt binnengebracht blijft in de kast. Verder zorgt de imker ervoor dat parasieten geen kans krijgen om veel schade aan te richten.

Een andere minder bekende taak van de imker is te zorgen dat zijn volk rustig van karakter is. Het kan zijn dat een volk agressief is. Er worden regelmatig mensen gestoken zonder dat ze de bijen lastig vallen of de kasten verstoren. In buitengebied waar weinig mensen komen hoeft dit geen probleem te zijn. Als de kasten echter in de bebouwde kom staan of in een wandelgebied dan kan dit een probleem vormen. De imker verwijderd dan de oude moer en laat dan het volk een nieuwe moer maken. De nieuwe moer is na 3 weken leg klaar. Er worden dan niet agressieve bijen geboren. De agressieve bijen worden dan vanzelf door natuurlijke sterfte vervangen. Ook kan de imker een moer van een specialistische imker importen.

Benadering, veiligheid en wat te doen bij een steek.

Ik wil de volgende kanttekening zetten over wat ik met een onrustig of agressief volk bedoel. Een imker kent zijn volken en houd van ieder bezoek in de kast een logboek bij. Ook het temperament wordt vermeld. Of een volk agressief reageert op mens en dier is van verschillende factoren afhankelijk. Een factor is het weer. Een andere factor is de benadering. Onrust bij je zelf is vragen om gestoken te worden. Draag je sterkte parfum, dan kan dit een steek uitlokken. Verstoor je het volk dan is dit vragen om problemen. Bijen zijn en blijven wilde dieren welke zich verdedigen tegen gevaar. Een imker draagt niet voor niets bescherming en weet door een opleiding, een goede leermeester en ervaring waarmee hij of zij bezig is. 

Ook de meest ervaren imker wordt gestoken.

Een bijensteek en wat te doen.

Word je onverhoopt gestoken? Bij het overgrote deel van de mensen is dit even vervelend. Verschijnselen zoals plaatselijke jeuk, pijn en een zwelling van de huid zijn heel gewoon en verdwijnen na een paar uur of een paar dagen.Verwijder de angel door deze weg te krabben met een nagel, een bankpasje of een ander plat voorwerp. Pak het gifzakje niet met je vingers beet want dan komt er meer gif onder je huid. Behandel de plek desgewenst met een verkoelende gel.

Allergische reactie.

Een klein aantal mensen is allergisch voor bijengif. Een allergische reactie is onvoorspelbaar. Zelfs mensen die al jaren met bijen werken en nooit een reactie hebben ontwikkeld kunnen van de ene dag op de andere een allergie krijgen. Symptomen van een allergische reactie zijn roodheid van de huid, moeite met slikken en/of ademhaling, zwellingen. Soms ook diarree of braken. Wanneer de ademhaling moeilijk wordt moet er onmiddellijk worden gehospitaliseerd, want dan raakt het slachtoffer in een zgn. "anafylactische shock". Dit kan dodelijk zijn.

Tot slot.

Wil je eens meekijken benader dan een imker en ga niet zelf lopen klooien. Hij of zij kan je als de omstandigheden gunstig zijn een veilige inkijkje geven in het wondere leven van de Honingbij.

E-mailen